Trước đây, tôi đã chia sẻ bài viết Becoming a Sustainable Project Manager (tạm dịch là: Trở thành PM bền vững) kèm theo bài đánh giá Sustainable PM. Lúc đó, tôi mong muốn người đọc hiểu rõ bốn yếu tố then chốt thúc đẩy tính bền vững trong sự nghiệp bao gồm:

• Năng lực
• Lối sống
• Các mối quan hệ
• Tư duy trách nhiệm

Bốn yếu tố này không chỉ quan trọng trong việc xây dựng sự nghiệp lâu dài mà còn giúp phát triển các kế hoạch hành động cụ thể để nâng cao tính bền vững. Bốn câu chuyện sau đây là những minh hoạ điển hình cho việc nhiều người chưa thực sự ưu tiên sự bền vững trong công việc lẫn cuộc sống. 

1. Stan: Người ủng hộ phương pháp quản lý waterfall cứng nhắc

Stan đã có nhiều năm làm quản lý dự án và đạt được không ít thành công trong các dự án anh dẫn dắt. Tin tưởng tuyệt đối vào phương pháp Waterfall truyền thống, Stan cho rằng quy trình tuyến tính với các giai đoạn rõ ràng từ thu thập yêu cầu, thiết kế, xây dựng, kiểm thử đến bảo trì là con đường duy nhất đảm bảo dự án vận hành trơn tru và đạt kết quả như mong đợi.

Stan chuyển sang một tổ chức mới, nơi Agile được áp dụng làm phương pháp quản lý chủ đạo. Ngay trong nhiệm vụ đầu tiên, anh lập kế hoạch theo mô hình Waterfall và trình bày với các trưởng nhóm.

Khi nhìn vào bản kế hoạch, Tarek - trưởng nhóm kỹ thuật  buông một câu đầy ẩn ý: “Stan, thập niên 80 gọi điện để cảm ơn anh vì vẫn còn dùng mô hình thác nước.”

Beth, huấn luyện viên agile đã nhẹ nhàng góp ý: “Stan, chúng tôi đã áp dụng thành công Agile và lấy đó làm phương pháp chủ đạo trong vài năm qua.”

Tuy nhiên, Stan vẫn một mực phản bác và bảo rằng: “Tôi đã dẫn dắt nhiều dự án thành công với mô hình Waterfall. Theo tôi, Agile không mang lại hiệu quả.”

Sự cứng nhắc ấy lập tức gặp phải sự phản ứng gay gắt từ cả các trưởng nhóm lẫn đồng nghiệp. Cuối cùng, Stan bị sa thải vì không chịu thay đổi, thiếu tinh thần thích nghi và không chủ động phát triển kỹ năng mới.

2. Trish: một PM luôn làm việc 24/7

Trish là một quản lý dự án tận tâm, nổi tiếng với thói quen gửi email bất kể giờ giấc vào ban đêm. Ban lãnh đạo đánh giá cao cô bởi mặc dù phải đảm nhận nhiều dự án cùng lúc, cô vẫn luôn hoàn thành đúng hạn.

Cô không kỳ vọng mọi người phải làm việc nhiều giờ như mình. “Tôi có thể xử lý được. Tôi rời văn phòng, tập gym một tiếng, về nhà ăn tối vội rồi lại làm việc trực tuyến đến tận sau nửa đêm,” cô tự hào nói.

Cuối tuần của Trish cũng tất bật với công việc và các hoạt động gia đình. Mục tiêu của cô là duy trì sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống, dù đôi khi điều đó đồng nghĩa với việc phải chạy nước rút để hoàn thành mục tiêu.

Vào một buổi sáng thứ Ba, sau một đêm thức trắng để hoàn thành dự án quan trọng, Trish đang dẫn dắt cuộc họp qua Zoom thì bỗng ngừng nói, lắc đầu rồi biến mất khỏi khung hình. Những người tham dự nghe thấy tiếng “thịch” khi cô ngã xuống sàn.

3. Jerry: Tổng giám đốc điều hành

Jerry là tổng giám đốc điều hành của một tổ chức lớn. Ông không chỉ yêu công việc mà còn thích được mọi người chú ý, từ nhân viên, nhà cung cấp đến giới truyền thông. Jerry đã quen với việc được mọi người tìm đến, dành lời khen và muốn nghe quan điểm của ông về các vấn đề thời sự.

Ông tin rằng không cần phải nỗ lực xây dựng các mối quan hệ, vì các mối quan hệ dường như tự đến với ông. Jerry tưởng tượng đến khoảng thời gian nghỉ hưu của mình sẽ được bao quanh bởi những người luôn dành sự quan tâm chân thành và muốn đồng hành cùng ông.

Đến thời gian nghỉ hưu, tổ chức đã chuẩn bị một bữa tiệc long trọng để vinh danh Jerry. Một số người mà ông xem là bạn bè đã có những bài phát biểu xúc động, ca ngợi khả năng lãnh đạo của ông. Jerry hình dung tuổi nghỉ hưu sẽ tràn ngập các buổi chơi golf và những hoạt động thư giãn cùng đồng nghiệp.

Thế nhưng, sáu tháng sau khi nghỉ hưu, Jerry thất vọng và chia sẻ với vợ rằng: “Anh không hiểu nổi. Anh cứ nghĩ họ là bạn bè thật sự và luôn muốn ở bên anh. Ấy vậy mà giờ họ chẳng còn muốn liên lạc gì với anh nữa.”

Vợ ông đáp nhẹ nhàng: “Anh ngạc nhiên à? Họ yêu vị trí và quyền lực của anh, chứ không phải bản thân anh. Giờ anh không còn địa vị đó nữa, họ cũng không còn lý do gì để quan tâm. Duy trì các mối quan hệ giờ là việc của anh.”

Jerry đã cố liên lạc với vài người từng khen ngợi mình, nhưng chỉ nhận được câu trả lời: “Ôi trời, tôi đang rất bận, để sau nhé.”

Thật đáng tiếc là không bao giờ có sau đó nữa.

4. Alex: Nhân viên kinh doanh tinh ranh

Alex là một nhân viên kinh doanh xuất sắc. Trong suốt sự nghiệp của mình, anh luôn nỗ lực cập nhật kiến thức, vượt lên trên đối thủ và đem lại giá trị tối ưu cho khách hàng. Anh tâm niệm với câu châm ngôn “kiến thức là sức mạnh” và giữ kín mọi hiểu biết mình tích lũy được.

Vài tháng sau khi nghỉ hưu, Alex ngồi uống cà phê với người hàng xóm Sanjeev. Anh nhấp một ngụm cappuccino, thở dài và nói: “Tôi thấy thật chán nản.”

“Ý anh là sao?” Sanjeev hỏi.

“Tôi thức dậy mỗi ngày mà không biết phải làm gì. Ăn sáng, xem tin tức, kiểm tra danh mục cổ phiếu… đến 9 giờ sáng tôi lại tự hỏi, rồi sẽ làm gì tiếp cho cả ngày. Chơi golf thì chẳng còn hứng thú, đi siêu thị cũng chỉ vài lần trong tuần.”

Sanjeev nhìn Alex rồi nói: “Anh đã tích lũy biết bao kiến thức trong nhiều năm. Anh có từng nghĩ đến việc chia sẻ và hướng dẫn những người có thể học hỏi từ kinh nghiệm của mình không?”

Alex đáp: “Tại sao tôi phải làm vậy? Cách tốt nhất để họ học vẫn là trải nghiệm thực tế. Hơn nữa, tại sao tôi phải trao hết mọi kiến thức này miễn phí, họ cần tự nỗ lực mà học.”

Sanjeev im lặng một lúc, trong lòng thầm nghĩ rằng Alex dường như muốn giữ kiến thức cho riêng mình, thay vì rộng lòng chia sẻ để người khác học hỏi từ kinh nghiệm của anh.

Stan, Trish, Jerry và Alex - mỗi người đều đã đạt được những thành công riêng và để lại dấu ấn cá nhân trong sự nghiệp của mình, nhưng họ cũng có những “điểm mù” về tính bền vững trong sự nghiệp:

• Stan cho thấy kỹ năng làm việc lâu dài chưa vững
• Trish khiến lối sống chưa cân bằng, khó bền bỉ
• Jerry làm các mối quan hệ thiếu bền vững
• Alex với khả năng quản lý và điều phối chưa lâu dài

Mặc dù các nhân vật này là hư cấu, nhưng câu chuyện của họ rất thực tế. Rất nhiều người trong sự nghiệp cũng đã từng hoặc đang trải qua những tình huống tương tự. Nếu không kiểm soát tốt, dễ dẫn đến hối tiếc vì bỏ lỡ cơ hội điều chỉnh hành vi và cách tiếp cận khi cần thiết.

Sự bền vững toàn diện và lâu dài trong sự nghiệp chỉ có thể đạt được khi kỹ năng, lối sống, mối quan hệ và trách nhiệm bền vững được ưu tiên đồng thời. Trong mỗi giai đoạn, bạn có thể ưu tiên một số khía cạnh nhất định, nhưng điều đó không có nghĩa là bạn bỏ qua hoàn toàn các yếu tố khác.

Nguồn: PMI | Tác giả: Lonnie Pacelli